Selamün en güzel aleyküm
KANAATTEN GÜZEL HUY OLMAZ
Bir tuzcu çırağının hikayesi
Kadın ihtiyacı olan tuz için tuzcuya göndereceği oğluna öğüt veriyordu. Tuzcuya gidince ona su on kuruşu ver. Eğer tuz vermezse ‘’aza az çoğa çok’’ de dedi.
Çocuk tuzcu dükkanına gidiyordu. Gidiyordu gitmesine amma annemin sözünü unuturum diye onu yüksek sesle tekrar ederek gidiyordu. ’’aza az, çoğa çok, aza az, çoğa çok’’ diyerek giderken bir işçiye rastladı.
İşçi bu sözü duyunca çok kızdı ve çocuğu bir güzel dövdü. Çünkü işçi ücreti azdı. Patron da çok kazanıyordu.
Çocuğa şöyle dedi. ’’Bundan sonra ‘’azı az, çoğu çok’’ diyerek gideceksin’’ dedi. Zavallı çocuk çaresiz ‘’ azı az, çoğu çok’’ diyerek gitmeye başladı.
Böyle söyleyerek giderken bir imama rastladı. İmam bu sözü duyunca fena hiddetlendi ve çocuğa sert bir tokat atmayı ihmal etmedi. Sonra ‘’ailen sana hiç Allah’a şükür nedir öğretmedi mi ? Sen bu eski elbiselerle fakir göründüğüne göre hem gelirinizi az buluyor ve hem de çok kazanana çok diyerek haset etmiş oluyorsun dedi.
Bundan sonra giderken.‘’Azı çok, çoğu pek’’ diyeceksin dedi. Çocuk ‘’azı çok çoğu pek. Azı çok, çoğu pek’’ diye söyleyerek giderken bir kumarbaza rastladı.
Çocuğun ‘’azı çok, çoğu pek’’ dediğini duyunca o da çocuğu bir güzel patakladı. Kendisi kumarda kaybediyordu. Aza kanaat etmesi imkansızdı. Zaten kanaat etmeyi başarabilseydi kumarı bırakırdı. Çok kazanan hileci arkadaşlarının ise sırtının pek olmasını da kabullenemiyordu. Bu yüzden çocuğa şöyle söyleyeceksin dedi; ‘’azı koydum dolmadı çoğa yeldim olmadı’’
Çocuk bu sefer de bu sözü yüksek sesle söyleyerek yoluna devam etti. Çocuk bile “şu on kuruşa tuz verilir mi” demekten kendini alamadı. Daha sonra babasının dar gelirli bir çoban olduğunu hatırlayınca çekmesi gereken hayatın bu olduğunu anlayıp haline şikayet etmedi.
Tam bunları söyleyerek giderken eli âsâlı, başı sarıklı, yeşil cübbeli, sakallı bir derviş karşısına dikiliverdi. O da çocuğun “azı koydum dolmadı, çoğa yeldim olmadı” sözünü duymuştu.
Aslında dervişin niyeti kötü değildi. Ona bir soru sormak istedi. Biraz da çocuğun boyuna eşit olsun da onu sevdiğimi anlasın diye yere çömeldi.
Aman Allah”ım çocuğun da dervişin de gözleri sevgiden pırıl pırıl yanıyordu. “Arkadaşım, sana bu söylediğin sözün anlamını sormak isterim. Eğer bilirsen sana bütün paramı veririm. Eğer bilemezsen “ azdan çoğa 6 metre” diye gideceksin, anlaştık mı? dedi.
Çocuk cevabı hemen yapıştırdı. “Ben çok şükreden bir kulum, biliyor musun amca. 10 kuruş da olsa tuza gidiyorum. Herkes kendine göre bir hayat istiyor. Halinden razı olana hiç rastlamadım. Fakat sizin sözünüz hoşuma gitti. Anlamını bilmiyorum ama bazen ilahi özellikli şeylerin anlamadan da faydalı olduğun duymuştum. Masala ilaçlar gibi. Hasta ilacı içer fakat içinde ne var bilmez”
Derviş bu cevabı çok tutar ve cebindeki bütün parası olan 2 akçeyi çocuğa vermek ister.
Çocuk durumu fark eder ve itiraz eder. “ hayır, amca hepsini alamam. Çünkü benim ihtiyacım bu değil. Benim ihtiyacım 5 kilo tuz için yarım akçe. İlla yardım edecekseniz bu kadarı da yeter“ Derviş itiraz etmedi. Çocuğa yarım akçe verip saldı.
Çocuk yolda yine yüksek sesle “azdan çoğa 6 metre, azdan çoğa 6 metre” diyerek gitmeye başladı.
Artık dükkanların olduğu Uzun Çarşıya yaklaşmıştı. Gösterişli bir sarraf dükkanının önünden geçiyordu. Altınlar ışıl ışıl yanıyordu. Bunlardan birkaç tanesi annesinin, birkaç tanesi de evleneceği kızın kolunda olsa ne güzel olur diye bir iç geçirdi.
Dükkanın önünde bir adam oturduğu küçük iskemleden çocuğu dikkatle takip ediyordu. Çocuğun “azdan çoğa 6 metre” sözünü duymuştu.
Oturduğu yerden çocuğa söz atarak takıldı. “arkadaş, biraz önceki sözünü bir daha tekrar etsene” dedi. Çocuk altınları seyrederken en son tekrar ettiği şeyi unutuvermişti. Bir an “unuttum “ dedi.
Adam tekrar sordu “ niye unuttun?” dedi. Çocuk kendini şöyle bir toparladı ve biraz önceki dervişin edasıyla kızarak “ senin altınların yüzünden“ dedi . Adam ilave etti “peki seni umutlu kılacak şey nedir” diye sordu.
Çocuk yine derviş edasını bırakmadı “önden sona tuz “ diye cevap verdi. Adam çocuğu bırakmak istemiyordu. İçeriye davet etti. Çocuk “uzun olmasın amma “ diyerek şartlı girdi dükkana.
İçerideki her şey çok lükstü. Müşteriler girip çıkıyor, altınlar alınsa da satılsa da hassas bir teraziyle tartılıyordu.
O da nesi, tartıyı yapan eleman çaktırmadan altın tarafına üfürüyordu. Herkes altına ve gramına baktığı için onu fark edemiyorlardı. Çocuk bir anda bağırmaya başladı. “üfürüyor, üfürüyor!!!! “
Altın almak isteyenler bile şöyle bir gerideki çocuğa bakıp tartıya devam etmişlerdi.
Çocuk bunun üzerine derhal dükkanı terk etti. Fakat işin garibi dükkan sahibi görünen adam hiç tepki vermemişti.
Bu kez çocuğun şifresini sarraf tekrar ediyordu arkasından: “önden sona tuz, önden sona tuz”
Çocuk uzaklaşırken adam “ Bu yüzü unutma” diye son bir söz söyledi. Çocuk “önden sona tuz, önden sona tuz” diyerek en sonunda tuzcu dükkana geldi.
Tuzcu, bilge insandı. Çocuğun “önden sona tuz “ dediğini duymuştu. Çocuğa sordu “bu şifreyi sana kim verdi“ dedi. Çocuk “hiç kimse. Ben uydurdum” dedi. Ona “Gel şöyle yanıma otur evladım. Sana bir de ayran söyledim mi tamamdır” dedi. Derken sohbete başladılar.
Tuzcu “evden büyüklerin sana ne demişti“ diye sordu. Çocuk “ aza az çoğa çok “ diye annem söyle dedi” Tuzcu “ bu söz fakire az zengine çok vermek Allahın sanatıdır. Annen bu kadere razı olmuş” dedi.
“Sonra ne oldu” dedi. Çocuk “bir işçiye rastladım. Beni duyunca dövdü ve “azı az, çoğu çok” dememi istedi dedi.
Tuzcu “bu işçi hem kanaatsiz, hem haset” dedi. “Sonra ne oldu” dedi. Çocuk “Bir imama rastladım. Beni duyunca bir tokatta o attı ve “azı çok, çoğu pek, diyeceksin” dedi.
Tuzcu “bu imam fakiri haline razı ettirirken zenginin fakiri düşünmesini ihmal etmiş” dedi.
Sonra ne oldu? deyince, çocuk “Bir kumarbaza rastladım. Sözlerimi duyunca o da bir güzel dövdü ve “azı koydum dolmadı, çoğa yeldim olmadı” diyeceksin dedi.
Tuzcu “Bu adam kanaatsiz olduğu için kumarbaz olmuş” dedi. Daha sonra kime rastladın deyince “Bir dervişe rastladım. Bana soru sordu. Ben de cevapladım. Bunun üzerine bütün parası olan 2 akçeyi vermek istedi. Ben ise ihtiyacım olan yarım akçeyi aldım.
Ayrılırken o da “azdan çoğa 6 metre, azdan çoğa 6 metre” dememi söyledi” deyince, Tuzcu “az malı hile ile artırmak, sonunda insanı 6 metrelik kefenin içine sokar” dedi.
Arkasından tuzcu tekrar sordu. “Kime rastladın bu kez” deyince, çocuk bir sarrafa rastladığını söyledi. “bakarken altınları görünce söylediğim sözü unuttum.
Altıncı yanımdaydı. “Seni mutlu kılacak şey nedir?” diye sorunca ben de “önden sona tuz, önden sona tuz” dedim.
“İçeride ise teraziye üfürüyorlardı. Ben de üfürüyor diye hemen bağırdım. Çıkarken bu yüzü unutma dedi”
Tuzcu; “Evladım tuz bir ağız tadıdır. “Önden sona tuz” demek, ömür boyu ağız tadı demektir.
Sarrafın senin bu sözünü tekrar etmesi, onun altın işinden mutsuz olup başka yerde mutluluk aradığına işarettir.
Söylediğini altınların karşısında unutman, servetin insana Allah’ı unutturduğuna delildir.
O altıncı büyük ihtimalle sarraflığı bırakıp tuzculuğa başlayacak. Seni de unutmayacak” dedi.
“İyi iş başardın evlat. Kanaatten zengin huy olmaz.
10 yıl sonra Çocuk: “Usta, önden sonra tuzumuz kalmadı” Usta: “Yoluna üfür oğlum yoluna” diyordu.
Karşıdaki Bilge ustasına: “Ustam sana da çay söylememi ister misin” diyordu. Yolda giderken yeni ustasının aldığı evde karısını hatırladıkça “akşam olsa da yemeği yiyip yatsaydık” diye iç geçiriyordu.
————– SON ————–
Bu hikaye Yunus Kardeş Hikayeleri adlı hikaye kitabimizda yer almaktadır. Bu kitap google de aynı isimle satıştadir.