Selamün aleyküm ve rahmetullahi ve berekâtühü. Nasılsınız?
İSLAM’DA NEFSİN HALLERİ
İslam’da “nefs”, insanın iç dünyasını, arzularını ve yönelişlerini ifade eder.
Tasavvufta nefs, bir yolculuk içindedir; terbiye edildikçe mertebe mertebe yükselir.
Bu hallere “nefsin mertebeleri” denir. En çok kabul gören sınıflandırma 7 mertebedir:
1. Nefs-i Emmâre (Kötülüğü Emreden Nefs)
Kur’an’da: “…Şüphesiz nefis, kötülüğü emreder, Rabbimin koruması hariç…” (Yusuf 53)
Kişi arzularının peşinden gider. Günahı normal görür, vicdan zayıftır. Bu mertebede insan, hevâsının esiridir.
100 estağfirullah, 100 tevhid, 100 salavat, 1 sh Kur’an oku, gıybetten, yalandan korun, 1 iyilik yap, nefsini sorgula…
Abdestli ol, az konuş, çok tefekkür et, helal lokma ye..
Sadece “istediğim gibi yaşayayım” anlayışı bu nefsin hâlidir.
2. Nefs-i Levvâme (Kendini Kınayan Nefs)
Kur’an’da: “Kendini kınayan nefse yemin ederim ki, siz mutlaka hesaba çekileceksiniz” (Kıyame 2)
Günah işler ama ardından pişman olur. Vicdan uyanmaya başlamıştır.
100 Estağfirullah, 1000 Allah zikri, 100 lâ ilâhe illâ ente Sübhaneke innî kuntu mine’z-zalimîn, 100 ya Latif, 2 sh Kur’an, nafile oruç, sadaka, riya yok, tefekkür, uygun olur.
3. Nefs-i Mülhime (İlham Alan Nefs)
Kur’an’da: “Nefse ve ona fücurunu ve takvasını ilham edene andolsun ki, Nefsini temizleyen kurtuluşa ermiştir” (Şems 8,9)
İyiyi ve kötüyü ayırt etme güçlenir. Kalbe hayırlı düşünceler gelmeye başlar.
100 ya Hakk, 1000 Allah zikri,100 yâ Hayy, ya Kayyûm,100 Hasbiyallahü lâ ilâhe illâ hüve, 3 sh. Kur’an oku, 2 rekat teheccüd, az yemek, az uyku, bol tefekkür.
4. Nefs-i Mutmainne (Tatmin Bulmuş Nefs)
Kur’an’da: “Ey huzura ermiş nefis! Sen Rabbinden razı, Rabbin de senden razı olarak O’na dön. Has kullarım arasına gir. Cennetime gir.” (Fecr 27-30)
Kalp Allah ile huzur bulur.
Dünya sıkıntıları kişiyi sarsmaz. Bu hâlde insan, tevekkül sahibidir.
100 ya selâm, 100 ya vedûd, 1000 Allah zikri, 5 sh Kur’an, şükür listesi, kimseyi kırma, tefekkür. Allah bana ne öğretti?
Her gece: 1 Ayetel Kürsî, 3 ihlas, Felak, nas, 33 Sübhanallah, 33 Elhamdülillah, 33 Allahü Ekber.
Soru: Bugün Allah için ne yaptım, nerede nefsine yenildim, kalbim neye meyletti?
5. Nefs-i Râdıye (Allah’tan Razı Olan Nefs)
Kişi, başına gelen her şeyden razıdır. Şikâyet etmez, teslimiyet içindedir.
“Her şeyde bir hayır var” hali.
6. Nefs-i Mardiyye (Allah’ın Razı Olduğu Nefs)
Allah’ın rızasına ulaşmış nefistir. Kul sadece razı olmakla kalmaz, Allah da ondan razıdır. Bu mertebe büyük velilerin hâlidir.
7. Nefs-i Kâmile (Olgun Nefs)
En yüksek mertebedir. Kâmil velilerin hali. Nefs tamamen terbiye edilmiştir. Artık nefis, Allah’ın emirlerine tam teslimdir.
Özet/Sonuç
Nefs bir düşman değil, terbiye edilmesi gereken bir emanettir.
Bu yolculukta amaç:
Emmâre’den çıkıp
Mutmainne’ye ulaşmak
Ve sonunda Allah’ın rızasına ermektir.
Bugün insanın en büyük problemi dış düşman değil, içindeki nefstir. Büyük cihaddır – hadis-
Öfke → emmâre
Pişmanlık → levvâme
Huzur → mutmainne işaretidir
————-
Yararlanılan kaynaklar
Diyanet meali
Terbiyei nefs, İsmail Çetin
Selamün aleyküm ve rahmetullahi ve berekâtühü
Ahmet Atik
Ahi Kul Ahmet
Halk Ozanı