Selamün en güzel oruçlu aleyküm. Nasıldınız. Biz hiç iyiyiz. Siz hep nasılsınız?
O R U C U N F A R Z L A R I
Kur’an-ı Kerim’de şöyle buyurur Cenab-ı Hakk:
“Ey iman edenler! Oruç, sizden öncekilere farz kılındığı gibi size de farz kılındı, ta ki korunabilesiniz” (Bakara 183)
Hanefîlere göre orucun iki farzı vardır:
Niyet etmek:
Oruca kalben niyet etmek farzdır.
Ramazan orucu için niyetin vakti, akşamdan ertesi gün öğle vaktine kadar yapılabilir. Takvası imsakta niyet etmektir. Sahura kalkmak da niyetten sayılır.
Nefsin arzularına sabır göstermek de farzdır.
Muhammed (s.a.v.) şöyle buyurur:
“Nice oruç tutan vardır ki, orucundan kendisine kalan, sadece açlık ve susuzluktur.”
Bu yüzden orucun zahirî farzlarını yerine getirmekle birlikte, bâtınî farzlarını da gözetmek gerekir. Bunlar : ihlâs, takvâ ve sabırdır.
O R U C U N S Ü N N E T L E R İ
Oruç, sadece aç ve susuz kalmak değil; edebi, niyeti ve ahlâkı olan bir ibadettir.
Peygamber Efendimiz’in (s.a.v.) hadisleri ışığında orucun sünnetleri şunlardır.
SAHUR YAPMAK
Hadis:
“Sahur yapınız. Çünkü sahurda bereket vardır.”
— Sahih-i Buhari, Savm 20; Sahih-i Müslim, Sıyâm 45
Yorum:
Sahur sadece beden için değil, ruh için de berekettir. Gecenin seher vaktinde uyanmak, kulun Rabbine en yakın olduğu anlardandır. Tasavvufta sahur, gafletten uyanışın sembolüdür. Aç kalmaya niyet eden beden, aslında kalbi doyurmaya hazırlanır.
Sahura kalkmışken 2 veya daha fazla teheccüt namazı kılmak kişinin ertesi gün salih amelini diğer insanlara karşı etkili kılar. Rasulüllaha farz kılınmasının nedeni de budur.
SAHURU GECİKTİRMEK
Hadis:
“Biz sahuru geciktirir, iftarı acele ederdik.”
— Sahih-i Buhari, Savm 45
Yorum:
Bu sünnet, ruhbanlık değil; denge dininin göstergesidir. Allah Resûlü (s.a.v.), ümmetine zorluk değil kolaylık istemiştir. Sahuru imsak vaktine yakın yapmak, ibadeti bilinçle ve canlılıkla yaşamayı öğretir. Geç akşamdan yiyip yatmak doğru değildir. Ehli kitap yiyip yatar. Onlardan farkımız sahurdur = Hadis
İFTARI ACELE ETMEK
Hadis:
“İnsanlar iftarı acele ettikleri sürece hayır üzeredirler.”
— Sahih-i Buhari, Savm 45; Sahih-i Müslim, Sıyâm 48
Yorum:
İftar vakti, rahmetin iniş vaktidir. Güneş battığı anda orucu açmak, ilâhî emre teslimiyetin göstergesidir. Tasavvufî anlamda bu, kulun “beklemeyi değil teslim olmayı” öğrenmesidir.
HURMA VEYA SU İLE İFTAR ETMEK
Hadis:
“Resûlullah (s.a.v.) namazdan önce birkaç yaş hurma ile iftar ederdi; yaş hurma yoksa kuru hurma ile, o da yoksa birkaç yudum su ile iftar ederdi.”
— Sünen-i Tirmizi, Savm 10
Yorum:
Hurma tatlıdır; oruç ise sabrın meyvesidir. İftarın sade oluşu, nimete şükür bilincini öğretir. Sofrayı gösteriş değil, şükür süslemelidir.
İFTAR DUASI YAPMAK
Hadis:
“Allah’ım! Senin rızan için oruç tuttum, Sana iman ettim, Sana tevekkül ettim ve Senin verdiğin rızıkla orucumu açtım.”
— Sünen-i Ebu Davud, Savm 22
Yorum:
İftar anı, kabul saatidir. Kul açlığını itiraf eder; Rabbi ise rahmetini gösterir. Tasavvufta bu an, kulun fakrını (acizliğini) ilan ettiği andır.
GÜZEL AHLAKI KORUMAK
Hadis:
“Oruç kalkandır. Sizden biri oruçlu olduğu gün kötü söz söylemesin ve cahillik yapmasın…”
— Sahih-i Buhari, Savm 9; Sahih-i Müslim, Sıyâm 163
Yorum:
Oruç sadece mideyi değil; dili, gözü ve kalbi de tutmaktır. Tasavvufta buna “havas orucu” denir: Az yemek değil, incitmemek önemlidir.
Aşık der incidenden
İncinme incidenden
Kemalde noksan imiş
İnciden incidenden
Alvarlı Efe
İ’TİKAF (Özellikle Son On Gün)
Hadis:
“Resûlullah (s.a.v.), vefat edinceye kadar Ramazan’ın son on gününde i’tikâfa girerdi.”
— Sahih-i Buhari, İtikâf 1; Sahih-i Müslim, İtikâf 5
Yorum:
Camiye girilirken ” Niyet ettim Allah rızası için i’tikaf etmeye” diye niyet edilir, dünya kelamı konuşulmaz ve kıbleye dönük kalınırsa itikâftan sayılır.
İ’tikâf, dünyadan kalbe çekilme, kalbe yönelme, kalbi dinlemedir. Oruç bedenle başlayan yolculuğun, kalple tamamlanmasıdır. Kul, halktan Hakk’a yönelir. İtikaf edenlerin duası Hakk katında makbuldür ve o yöre halkına rahmet olur, belaları önler.
DEĞERLENDİRME
Orucun farzları ve sünnetleri bize şunları öğretir:
— Allah’ı sevmeyi ve dolayısıyla itaat etmeyi kolaylaştırır. Kişinin makamını yükseltir, affını kolaylaştırır.
Müjdeli haber; Kadir gecesinin 27. günde gerçekleşeceği ve Allahü Teala bütün inanan kullarını affedeceği sırrını aşikâr ederiz !!
— Az yemek yemeyi öğretir. Çok yemek kalbe buhar verir ve onu gaflete iter, ayrıca uykuyu artırır. Allah cc çok yiyeni, çok uyuyanı ve gafil olanı sevmez Avamın doyduktan sonra, havasın doyuncaya kadar yemesi haramdır.
— Az konuşmak (Aşıklar konuşmazsa, arifler konuşursa, helak olur. Hadis: Allah konuşmayan alimin ağzına ahirette ateşten gem vurur.
— Çok şükretmek
Şükür, verilen şeyin misliyledir ( Hz. Ali r.a)
Hadis; “Şükreden bir kul olmayayım mı..” ( Hz aişe r.a )
— Çok merhamet etmek… Allah kullarına çok merhametlidir = RAHİM. En önemli sünnet, şevkat ve merhamettir = Rauf ve Rahim – Tevbe 128 –
— Oruç, nefsi zayıflatır, nefis terbiye olur, Allah’a itaati kolaylaşır. Şeytan’dan Allah’a sığınmak ve terbiye olmuş nefis, kulu Hakk’a çıkaran iki merdivendir.
— Ruhu güçlendirir. Kul Allah’a yaklaşır. Ruh müslümandır, güçlenince bedene hakim olur ve kul Allah’ı sever ve itaat eder. Tersi olur nefis galip olursa kişi ya zayıf imanlı olur veya kâfir olur.
— Sünnetler orucu sadece “farz bir görev” olmaktan çıkarır; onu “aşkın bir yolculuk” hâline getirir.
Selamün en farzlı sünnetli rahmetli oruç aleyküm
Ahi Kul Ahmet
Halk Ozanı